Michel Angelo Buonarroti cz.2
Nieco później na jednej z wolnych ścian kaplicy namalował mniej
przejrzystą w kompozycji scenę Sądu Ostatecznego (fragment na ryc.
169), której postacie w ruchu i wyrazie mają już pewną przesadę.
W drugiej połowie XVI w. Michał Anioł stworzył we Florencji dzieło
rzeźbiarskie tej samej wagi artystycznej, co i freski kaplicy Sykstyńskiej.
W zbudowanej poprzednio przez siebie nowej zakrystii kościoła S.
Lorenzo wyrzeźbił dwa grobowce Medyceuszów, Lorenzo (ryc. 170)
i Giuliano Medici (ryc. 171). Każdy grobowiec składa się z sarkofagu
i umieszczonej nad nim w niszy postaci Medyceusza. Na każdym z sarkofagów
są dwie postacie alegoryczne: na grobowcu Lorenza Midici —
Świt i Zmierzch; na grobowcu Giuliano — Noc i Dzień. Zarówno
postacie Medyceuszów, jak i postacie alegoryczne są pełne wyrazu.
Ostatnim dziełem Michała Anioła była kopuła św. Piotra i plan przebudowy
tej świątyni.
Kończąc, musimy stwierdzić, że najbardziej istotną cechą prac Michała
Anioła jest potężny wyraz jego dzieł, przejawiający się w formie przekształcającej
rzeczywistość i tworzącej rzeczywistość nową.
Twórczość Rafaela Santi (1483—1520) można podzielić na 3 okresy:
Pierwszy to okres pobytu w Urbino i Peruggii, gdzie się kształcił u Perugina
i tworzył dzieła o treści religijnej spokojne i harmonijne w formie.
Drugi okres •— florencki — kiedy dostał się pod wpływ Leonarda da
Vinci, przejął się jego kolorytem i wytwornością formy, lecz zarazem
zetknął się z silnym dążeniem do naturalizmu, do doskonałego odtwarzania
rzeczywistości. W okresie tym tworzył przeważnie Madonny.
Są one nieraz bardzo piękne, ale brak im głębszego wyrazu.
Dojrzała twórczość Rafaela zaczęła się z chwilą jego przeniesienia
się do Rzymu. Tam uległ on całkowicie wpływowi papieża Juliusza II.
Znalazło to wyraz w twórczości malarskiej artysty.
W krótkim stosunkowo okresie pobytu w Rzymie Rafael wykonał
olbrzymią pracę malując w Watykanie trzy olbrzymie wnętrza (stance)
obejmujące po kilka fresków:
a) Dysputę o Eucharystii — symbol
teologii,
b) Szkołę Ateńską — symbol filozofii starożytnej, odtwarzającą
dysputę filozofów, wśród których znajdują się Arystoteles i Platon,
c) Parnas — symbol sztuk pięknych — Apolla w otoczeniu muz i poetów;
2) salę Heliodora obejmującą również trzy freski. Głębią i pięknem
wyrazu uderza fresk: „Wyzwolenie św. Piotra z ciemnicy"; 3) stancę
del Incendu.
W ostatnich freskach widoczne jest położenie coraz większego nacisku
na kompozycję całości oraz tworzenie zwartych grup poszczególnych
postaci. „Dysputa o Eucharystii" — to najsłynniejsze dzieło Rafaela.
Ponadto Rafael dekorował 13 loggi Watykańskich. Na sklepieniach
każdej z nich umieścił po cztery kompozycje na tematy religijne. Ściany
i pilastry pokryte były kompozycjami grup fantastycznych zwierząt,
roślin i ludzi, znać na nich wpływy sztuki antycznej (ryc. 172). Prócz
tego, na polecenie papieża Leona X wykonał kartony do obrazów
tkanych, które wykonano potem w Holandiil .
Wykonując tę olbrzymią pracę — Rafael nieraz korzystał z pomocy
swoich uczniów. Zawsze jednak sam komponował projekt całości —
uczniowie byli jedynie wykonawcami.
W okresie tym malował również Madonny, np. Madonnę Sykstyńską
odznaczającą się mistrzostwem kcmpozycji, Madonnę delia Sedia
w galerii Pittich we Florencji.
Rafael namalował także wiele portretów. Jeden z jego pięknych
portretów męskich znajduje się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie
(ryc. 173).
Okres rzymski — to okres dojrzałej twórczości Rafaela. Cechuje
ją tematyka filozoficzno-religijna i dążenie do kompozycyjnej doskonałości
formy. Kształty poszczególnych postaci są oparte na studium
natury, nie tworzą jednak osobistości indywidualnych, a raczej typy
ogólnoludzkie.
Tycjan (1477—1576) jest jednym z najwybitniejszych malarzy Wenecji.
Uczeń Giovanniego Belliniego, w młodości naśladował Giorgiona —
w wieku dojrzałym stwarza styl własny. Charakterystycznymi cechami
jego twórczości są zdolności kompozycyjne i zamiłowanie do kolorystyki
— jej bogactwa i blasku.
W 34 roku życia zostaje „mistrzem" Wenecji, oficjalnym malarzem
Republiki. Sława jego rozchodzi się po całych Włoszech i wszyscy
panujący zabiegają o to, by ściągnąć go na swoje dwory. Pozostaje on
j ednak wierny Wenecji i poza krótkimi wyjazdami, pracuje tam do śmierci.
Twórczość jego obejmuje obrazy religijne, historyczne i mitologiczne,
portrety i pejzaże.