Ilustracje
W klasie I I I i IV będziemy się w dalszym ciągu ćwiczyli w komponowaniu
dla dzieci z klas I—IV ilustracji, które mogą być potrzebne jako
pomoc naukowa do pogadanek na różne tematy. Spróbujemy opracowywać
je coraz bardziej samodzielnie, opierając się na własnych spostrzeżeniach.
Temat „praca człowieka" dał niezmiernie różnorodne rozwiązania
tego zagadnienia. Przeglądając podane ilustracje, zobaczymy pracę rze-
mieślników i robotników rolnych, pracę w warsztacie i w polu. Kompozycja
i jej opracowania są również ujęte bardzo indywidualnie. Omówimy
je po kolei.
Temat „malarze przy pracy" (ryc. 89) jest bardzo dobrze rozwiązany
kompozycyjnie. Grupa malarzy dobrze rozmieszczona we wnętrzu, proporcje,
kształt i ruchy dobrze zaobserwowane. Jest to najlepsze ujęcie
kompozycyjne tego tematu.
Ilustracja „piekarze" (ryc. 90) i „stolarze" (ryc. 91) mają dobrze
uchwycone ruchy i kształty poszczególnych postaci, lecz pomieszczenia,
w których pracują, są za duże, postacie „gubią się" w nich, co jest oczywistym
brakiem kompozycyjnym i brakiem krytycznego stosunku do
swej pracy. Tak łatwo było przecież zmniejszyć te sale, zbliżając ścianę
czołową.
Rozplanowanie „pasieki" (ryc. 92) na ogół dobre, lecz postacie są
nieco sztywne.
Druga ilustracja „ogrodnicy" (tabl. XIV) ma lepsze ujęcie postaci.
„Kowale" (ryc. 93) są dobrze skomponowani i mają dobrze uchwycone
ruchy. „Żniwa" (tabl. XV) mają dobrze uchwycone ruchy poszczególnych
postaci — lecz ogólne ich rozplanowanie jest mało przemyślane,
a koń z wozem w oddaleniu ma wadliwy stosunek do h—h (jest za duży).
Dwie ilustracje: „podwórko wiejskie" (tabl. XVI) i „udój ranny"
(tabl. XVII) wykazują zdobycie dokładnych wyobrażeń plastycznych
o kształcie i ruchach zwierząt i ludzi. Koloryt — ubogi.
Wszystkie te prace były robione bardzo samodzielnie. Chodziło
o przekonanie się w jakiej mierze uczniowie opanowali swobodę wypowiedzi
plastycznej. Obserwując ich pracę można się przekonać, że z małymi
wyjątkami, za mało uwagi zwracają na kompozycję całości, interesując
się raczej poprawnością odtwarzania poszczególnych postaci, lub
fragmentów otoczenia. Spróbowaliśmy więc wykonać pracę, która zmuszała
rysowników do przemyślenia całości kompozycyjnej.
Ilustracje do lekcji przyrody, geografii, historii
Ucząc w klasach wyższych przyrody, geografii, historii potrzebujemy
nieraz plastycznego poparcia swych słów dla lepszego uzmysłowienia
uczniom ich treści. Takie poparcie mogą stanowić tablice, rysowane przez
nauczyciela w dużym formacie. Nie mogą to być rzeczy komponowane
i na własną odpowiedzialność. Powinny być przerysowane z podręczników
lub albumów —• w powiększeniu.
i Poprawne wykonanie takich tablic zależy w dużej mierze od kultu-
I realnego poziomu nauczyciela. Całość musi być skomponowana celowo
i estetycznie, a poszczególne elementy wiernie i dokładnie odtworzone.
Sprawność osiągnięta w tej pracy, będzie nieraz bezcenną wprost poj
mocą przy prowadzeniu lekcji, zwłaszcza na wsi, gdzie często brak pomocy
naukowych.
Jak więc widzimy nauka rysunku w liceach pedagogicznych i studiach
nauczycielskich ma bardzo ważne znaczenie w przygotowaniu nauczyciela
do pracy zawodowej, ponieważ:
1. Kształtuje jego wyobrażenia plastyczne o konkretnej rzeczywistości,
czyli uczy poznawać coraz dokładniej kształt, kolor i konstrukcję
przedmiotów oraz budowę istot żywych, znajdujących się w otoczeniu.
2. Dąży do uwrażliwienia na przejawy piękna w przyrodzie, sztuce
i otoczeniu.
3. Budzi zamiłowanie do twórczego wypowiadania się w formie plastycznej.
4. Kształci sprawność techniczną niezbędną do:
a) swobodnego wypowiadania się za pomocą różnych środków plastycznych,
b) stosowania rysunku przy zdobywaniu i wypowiadaniu wiadomości
z zakresu innych przedmiotów nauczania,
c) posługiwania się rysunkiem w przyszłej pracy zawodowej.