ĆWICZENIA KOMPOZYCYJNE
W zakres ćwiczeń kompozycyjnych w klasie I I I i IV wchodzi:
A. Liternictwo, tj. poznanie liter antykwy rzymskiej (minuskuły i majuskuły)
subtelniejszych, lecz i bardziej skomplikowanych niźli pismo
blokowe.
B. Papieroplastyka — ćwiczenia z zakresu komponowania i wykonywania
plastycznych elementów dekoracyjnych z papieru.
C. Komponowanie zestawień tych elementów, czyli dekoracja klas
i sal na uroczystości szkolne.
D. Komponowanie i wykonywanie ilustracji do pogadanek związanych
z zainteresowaniami dzieci w klasach I—IV.
E. Ilustrowanie rysunkiem treści lekcji z zakresu innych przedmiotów
nauczania np. przyrody, geografii, fizyki (komponowanie'i wykonywanie
tablic).
Ćwiczenia kompozycyjne w kl. III i IV są sprawdzianem zdobytej
przez uczniów sprawności w kształtowaniu coraz dokładniejszych wyobrażeń
plastycznych o konkretnej rzeczywistości, wyrazem osiągnięcia
pewnego poziomu estetycznego w sposobie wypowiadania tych wyobrażeń
oraz wyrazem osiągnięcia pewnej kultury estetycznej przy komponowaniu
i wykonywaniu dekoracji.
Liternictwo
Antykwa rzymska: majuskuła i minuskuła.
W klasie III i IV będziemy stosowali do napisów antykwę rzymską,
czyli majuskułę — duże litery drukowane i minuskułę •— małe litery pisane.
Pierwsze są wzorowane na piśmie kolumny Trajana w Rzymie.
Mają one kształt geometryczny, wynikający z połączenia linii prostych
i łuków koła. Ich cechą charakterystyczną jest różnorodność Unii (cienkie
i grube) oraz „szeryfy" (zakończenia ozdobne). Jest to pismo proste,
estetyczne i monumentalne; posługujemy się nim jeszcze w przeszło
2000 lat od jego powstania. Minuskuły — to małe litery alfabetu łacińskiego,
wzorowane na piśmie romańskim.
Ćwiczenie 1. Minuskuły. Liter7 minuskuły składają się z linii prostych
(pionowych, poziomych i ukośnych, z kół i łuków koła oraz z połączeń
tych elementów i są łatwiejsze do opanowania niż litery majuskuły).
Za pomocą linii prostych możemy napisać 9 liter (ryc. 69), za pomocą
linii prostych, łuków i kół-—12 liter (ryc. 70 a,b), za pomocą kół—5
liter (ryc. 71).
Przy pisaniu minuskuły arkusze trzeba specjalnie poliniować, a mianowicie
dla każdego wiersza pociągnąć cztery linie tworząc 3 pola:
środkowe — najszersze (np. 10 mm), górne — nieco węższe (np. 8 mm)
i dolne najwęższe (np. 6 mm).
Niektóre z liter minuskuły zajmują tylko pole środkowe (ryc. 72 a, b);
inne •— środkowe i górne (ryc. 72 c), jeszcze inne — środkowe i dolne
(ryc. 72 d). Litery minuskuły wysokości 1 cm będziemy pisali stalówką
„redis", zakończoną kółkiem o średnicy 1/2 mm lub —w jej braku — pisakiem
z miękkiego drewna (najlepiej lipy), zakończonym płaszczyzną
okrągłą tej samej średnicy. Przy pisaniu trzeba narzędzia trzymać w taki
sposób, by jego okrągła płaszczyzna całkowicie przylegała do papieru.
Ćwicząc się w pisaniu tych liter, najlepiej zacząć od liter, zbudowanych
z prostych kresek: pionowych, poziomych i skośnych (ryc. 69). Nieco
trudniejsze są litery, składające się z prostych i łuków koła fryc. 70 a).
Najtrudniejsze do opanowania są litery, składające się z linii prostych
i kół (ryc. 70 b) oraz z kół i szerokich owali (ryc. 71).
W podobny sposób liniujemy tablicę (odpowiednio zwiększając wiersze)
i piszemy litery kolejno na tablicy kredą a na arkuszach atramentem,
lub tuszem.