Rośliny i krajobraz
Przy studiowaniu roślin największy nacisk położymy na studiowanie
drzew, dążąc do odtworzenia charakterystycznej sylwety każdego z nich
oraz do uwydatnienia ich bryły.
Ćwiczenie 1. Studium drzewa. Dla lepszego zrozumienia budowy
i kształtu drzewa należy wystudiować pień i gałęzie-jakiegokolwiek drzewa
z dokładnym uwzględnieniem jego budowy oraz odtworzeniem złączenia
gałęzi z pniem. Można to zrobić w zimie (obserwując drzewo
przez okno) lub wczesną wiosną, gdy liście nie zasłaniają jeszcze jego
budowy. I
Takie dokładne zrozumienie budowy jednego drzewa ułatwia studium
budowy wszystkich innych drzew i chroni od przypadkowego
rozmieszczania gałęzi, co się często zdarza niewprawnym rysownikom.
Jako przykłady przytaczamy: bardzo dokładne i piękne studium budowy
drzewa prof. Lienaux (czytaj Ljeno) w jego książce Studium krajobrazu
oraz studium uczennicy liceum.
Przy studiowaniu nowych modeli drzew, przebieg pracy jest podobny
jak poprzednio:
a) oznaczenie podstawowych proporcji i naszkicowanie ogólnego
zarysu sylwety drzewa (przypominamy, że „szkic" — to nie jest rysunek
niedokładny lub niedbały. Szkicem nazywamy rysunek dokładnie
określający ogólne, podstawowe cechy modelu, bez uwzględnienia szczegółów)
b) dokładny rysunek sylwety, pnia i gałęzi
c) uwydatnienie bryły drzewa przez zaznaczenie świateł i cieni,
a w późniejszych studiach — i półcieni.
Przy studiowaniu drzew stosujemy różne techniki: rysunek i cieniowanie
ołówkiem , szkic ołówkiem, wykończenie tuszem i patykiem
, malowanie tuszem lub farbami wodnymi .
Ponieważ w latach poprzednich opracowaliśmy już studia topoli włoskiej,
świerka, brzozy i sosny, dobrze byłoby opracować teraz dąb, klon
i jedno z drzew owocowych: jabłoń lub gruszę.
Bryłę drzewa można odtworzyć w dwojaki sposób: tylko za pomocą
świateł i cieni albo z dodaniem półcieni .
Przy malowaniu drzew tuszem, ograniczamy się do zaznaczenia
świateł i cieni, przy malowaniu zaś farbami (plakatowymi lub wodnymi)
zwracamy baczną uwagę na kolory (czyste i złamane) zarówno części
oświetlonych, jak i znajdujących się w cieniu i półcieniu .
Ćwiczenie 3. Studium krajobrazu. Przy studium tym postępujemy
podobnie, jak przy rysowaniu wnętrz, lub fragmentów architektury:
a) najpierw za pomocą płaszczyzny obrazu (szklanej szybki lub ramki
o proporcjach arkusza rysunkowego) wyodrębniamy z otoczenia tę
grupę przedmiotów lub część krajobrazu, które chcemy narysować i próbujemy
zmieścić je w ramach arkusza w sposób najbardziej celowy i estetyczny,
b) określamy wysokość horyzontu rysunkowego,
c) szkicujemy lekko ołówkiem rozmieszczenie całości i poszczególnych
części,
d) rysujemy dokładnie poszczególne części krajobrazu (przedmioty
i rośliny), licząc się z wysokością horyzontu,
e) zaznaczamy światła i cienie ołówkiem, kredką lub tuszem, kolorujemy
kredkami lub malujemy farbami.
Rada praktyczna: nie należy wybierać tematów zbyt skomplikowanych,
ograniczyć się raczej do małej liczby przedmiotów zwracając uwagę
na ich ugrupowanie i oświetlenie.
Oświetlenie najłatwiej określić, gdy źródło światła jest poza plecami
obserwatora lub z boku.
Znany belgijski pedagog, prof. Lienaux (czytaj Ljeno) w swojej
książce pt. Studia krajobrazu, omawia sposób ujęcia tematów krajobrazowych,
ilustrując je dużą liczbą przykładów. Między innymi przytacza
szereg szkiców kompozycyjnych, z których reprodukujemy dwa przykłady:
wadliwej i poprawnej kompozycji.
Temat: dom, drzewo, część pola łub łąki, droga. Lienaux
określa kompozycję na ryc. 9 jako ile rozplanowaną, a na ryc. 10 jako
dobrze rozplanowaną i malowniczą.
Znaczy to, że w szkicu 9 widzimy zbytnią przewagę pierwszego
planu, wadliwe umieszczenie domu i drzewa zbyt blisko siebie i w jednym
rogu obrazu, podczas gdy druga strona razi pustką. Kształt drzewa
gubi się przy tym wskutek wadliwego rozmieszczenia. W szkicu 10
widzimy harmonijne rozmieszczenie całości; pierwszy plan nie przytłacza
reszty krajobrazu, dom i drzewo są dobrze ugrupowane, a kształt
drzewa — wyraźnie określony.